|
Kars İline 42 km
uzaklıktaki Ocaklı Köyü sınırları içerisinde yer alan Anı
Ören Yeri Türkiye –
 Ermenistan
sınırını ayıran Arpaçay Nehrinin batı yakasında Türkiye
sınırları içerisinde volkanik bir tüf tabakası üzerine
kurulmuş bir ortaçağ şehridir. Ören yeri Anadoluya İpek Yolu
üzerinden girişte ilk konaklama merkezi olduğundan aynı
zamanda bir ticaret merkezidir. Antik kentin zenginliği de
buradan gelmektedir. Ören yerinin en eski tarihi M.Ö. 5000
yıllarına kadar uzanmaktadır. Tarih öncesi dönemde ören
yerindeki yerleşim bostanlar deresi olarak bilinen vadideki
volkanik oluşumlu mağaralardan oluşmuştur. Bu günkü ören
yerini oluşturan iç kale M.S. 4. yy’da Kars Şehrine ismini
veren Karsak’lılar tarafından yaptırılmıştır. Ören yerinin
dış cephe surları Bagratlı Kralı Aşot tarafından M.S. 964
yılında yaptırılmaya başlanmış daha sonra Kral III. Sembat
978 yılında 2. takviye sur sistemini yaptırmış 1064 yılında
Selçuklu Sultanı Alparslanın Ani’yi feth etmesinden sonra
anı beyi olan Ebul Menucehr tarafından 1064 – 1072 arasında
3. sur sistemini yaptırmıştır. Kale surları deve tüyü ve
siyah renkli tüf taşından yer yer iki ve üç sıra halinde
Horasan Harcı ile yapılmıştır. Kurulduğu arazi üzerine uyumu
sağlamak amacıyla ücgenimsi bir şekilde inşa edilen surların
yedi giriş kapısı mevcut olup bu kapıların en önemlileri
Aslanlı Kapı, Kars Kapısı, Sarnıçlı Kapılardır. Şehrin
surları uzun kuşatmalara dayanıklı hale getirmek için surlar
arasına yapılan destekleme kuleleri aynı zamanda erzak ve
tahıl deposu olarak kullanılmıştır. Arazinin eğimine göre
yer yer beş mt. Yüksekliğe kadar oluşan surların dış
cephelerinde Haç Motivleri, Aslan ve yılan kabartmalı
rölyefler, çini süslemeler mevcuttur. Ören yerinin ana giriş
kapısı olan aslanlı kapı iki büyük giriş kapısından
oluşmaktadır. Aslanlı kapının bulunduğu surların Doğu
yanındaki burç üzerinde Selçuklu Sultanı Alparslanın şehri
1064 yılında feth etmesini belgeleyen dört satırlık Kufi
İslami Kitabe mevcuttur.
ANI
ÖRENYERİ GİRİŞİNDE DE BULUNAN
ANTİK KENTİN TARİHİ GELİŞİM
- Anı Harabelerinde ilk yerleşme
M.Ö. 5000-3000 yıllarında Kalkolitik Çağda başlar.
- M.Ö. 3000 - 2000 Eski Tunç
Devri yerleşmesi
- M.Ö. 2000'de Demir Çağında
Hurri yerleşmesi
- M.Ö. 900-700 yılları arasında
Urartu Devleti yerleşmesi,
- M.Ö. 650 yıllarında Kimmeri
Hakimiyeti,
- M.Ö. 626-149 Saka Türkleri
(İskit) hakimiyeti
- M.Ö. 350-300 yıllarında şehir
eski Oğuz Boylarından Arsaklıların Kamsarakan soyundan
Karampart tarafından yeniden kurulmuştur.
- M.S. 430-646 yılları arasında
Sassani Hakimiyeti,
- M.S. 646 yılında Halife Hz.
Ömer devrinde Anı ve çevresi arapların eline geçmiştir.
- M.S. 732 yılında Bağratlı
Beyliği egemenliğine geçmiştir.
- M.S. 966 yılında Bağratlı III
Aşot tarafından şehir surları yaptırılarak Anı Krallık
Merkezi olmuştur.
- M.S. 1045 yılında şehir
Bizanslıların eline geçmiştir.
- M.S. 1064 yılında Selçuklu
Sultanı Alparslan tarafından şehir alınarak Şeddat
Oğulları Beyliğine verilmiştir.
- M.S. 1199 yılında Anı Gürcü
Atabeylerin eline geçmiştir.
- M.S. 1226 yılında Harzemşah
Devletine tabi olmuştur.
- M.S. 1235 yılında Moğol
İstilasına uğrayarak şehir tahrip edilmiş ve sonra
eyalet merkezi olmuştur.
- M.S. 1339 - 1344 yılları
arasında İlhanlılar egemenliğine geçmiştir.
- M.S. 1406-1467 yılları
arasında Karakoyunlu Devleti hakimiyeti altına
girmiştir.
- M.S. 1467 - 1516 Akkoyunlular
Devleti Hakimiyeti,
- M.S. 1516 - 1534 yılları
arasında Afşar Türkleri hakimiyeti,
- M.S. 1534 yılında Osmanlı
İmparatorluğu topraklarına katılmıştır.
- M.S. 1878 yılında Ruslar
tarafından istila ile 40 yıl Anavatandan ayrı kalmıştır.
- MS. 1921 yılında İstiklal
Harbi sırasında Ruslardan geri alınmıştır.
|
